Fizik ve Hayata dair ne söylenebilir?

Doğayı anlamak için fizikçi oldum. Zaman geçtikçe fark ettim ki, sadece doğa değil, insanı ve hayatı anlamak için de farklı bir bakışa ihtiyaç var. Bu yüzden felsefeyle ilgilenmeye başladım. Her yeni bilgi, aslında bilmediklerimizin ne kadar çok olduğunu gösteriyor. Öğrendikçe fark ettim ki doğa yasalarıyla insan hayatı arasında düşündüğümüzden çok daha fazla benzerlik var.

Bugün biraz fizik ve felsefeyi birleştirerek, “Fizik bize hayat hakkında ne söyleyebilir?” sorusuna birlikte bakalım.

ENTROPİ : DÜZENİN İÇİNDEKİ DÜZENSİZLİK : 

Fizikte sıkça duyduğumuz “entropi” kavramı, aslında hayatı anlamak için de çok ilginç bir anahtar. Entropi, bir sistemdeki düzensizlik miktarını anlatır. Bilim insanı Rudolf Clausius, bu kavramı 1865 yılında ortaya attı. Kısaca, enerji ne kadar dağılmışsa, entropi o kadar artar. Yani doğada hiçbir şey aynı kalmaz; her şey zamanla daha kararsız ve değişken hale gelir.

Hayat da böyledir. Her sabah aynı güneş doğuyor gibi görünse de, aslında her gün biraz farklı bir evrende uyanıyoruz. Biz de değişiyoruz. Düşüncelerimiz, duygularımız, bedenimiz sürekli farklı hâllere bürünüyor. Hayat, tıpkı fiziksel bir sistem gibi, sürekli yeni “mikro durumlar” üretiyor. Bir anlamda hepimiz, canlı bir entropi örneğiyiz.

Güneşten gelen enerjiyle dünya üzerindeki yaşam sürüyor. Biz bu enerjiyi alıyor, kullanıyor, dönüştürüyoruz. Böylece yaşam sürekli hareket hâlinde kalıyor. Hayatın kendisi, düzenle düzensizlik arasında gidip gelen bir denge aslında.

KAOS : YIKIM DEĞİL, YARATICILIK : 

Kaos kelimesini duyunca aklımıza genellikle kargaşa gelir. Oysa fizik ve felsefede kaos, sadece düzensizlik anlamına gelmez. Aksine, yaratıcı bir güçtür.

Evrenin kendisi kaotiktir. Güneş sistemi bile, ilk bakışta düzenli görünse de aslında karmaşık ve hassas dengelerle doludur. Kaos, yeni bir düzenin doğması için gereklidir. Bir bardak kırıldığında cam parçaları dağılır ama o parçalar yeni bir biçim kazanabilir. Hayatta da her yıkım, yeni bir başlangıcın tohumudur.

Fizikte “kaotik sistemler” dediğimiz yapılar, tamamen rastgele değildir. Onların da kendi içinde gizli bir düzeni vardır. Tıpkı insan yaşamı gibi… Hayat da planladığımız gibi gitmez ama bu karmaşanın içinde bile bir anlam, bir yön bulunur.

HAYATIN FİZİĞİ, FİZİĞİN HAYATI : 

Fizik ve felsefe, birbirini tamamlayan iki kardeş gibidir. Fizik doğanın nasıl işlediğini anlamaya çalışır; felsefe ise “neden” sorusunun peşindedir. Fizik ölçer, hesaplar, kanıtlar. Felsefe ise sorgular, düşünür, anlamlandırır.

İkisinin birleştiği yerde, hem doğayı hem de insanı anlamak mümkün olur. Çünkü yaşam da bir çeşit termodinamik süreçtir. Her şey sürekli değişir, dönüşür, yeni hâllere bürünür.

Belki de hayat, fiziğin diliyle yazılmış; ama anlamını felsefenin sessizliğinde bulduğumuz bir denklemdir.
Düzenle düzensizlik, kaosla denge, enerjiyle sükûnet… Hepsi yaşamın doğal birer parçasıdır.

Alıntı